Project: de wijk op stelten, initiatieven ondersteunen, kunstparticipatie in de wijk, mooie mix van mensen, nieuwe verbindingen, samenbrengen op interessegebied, zelforganisatie stimuleren
Krasse Fratsen in Deventer
Deventer ook Age Friendly Cultural City
In een half uur tijd waren we het eens. Wethouder Jan Jaap Kolkman wilde heel graag van Deventer een Age Friendly Cultural City maken. En gaf zijn beleidsambtenaar Linda Lablans toestemming om de co-financiering rond te maken. Voorwaarde: we gingen ‘aan de slag’ in de wijken Borgele-Platvoet en Zandweerd.
Dat bleek niet eenvoudig. Borgele-Platvoet is een ruim opgezette wijk met ook een flink aantal hoge flats waarin heel veel senioren wonen. Die weinig tot geen contact met elkaar hebben. Ten delen omdat er een bewonerscommissie is die met strakke hand geleid wordt. Zomaar aanbellen is not done!
Er zou een creatieve aanpak nodig zijn om toch de aandacht te vragen en te krijgen van de mensen.
Er is een buurtcentrum De Schalm. Maar daar was de sfeer niet echt top en liet het gros van de buurt – op een paar gym-cursusgangers na – zich niet zien. De activiteiten in de wijk sloegen niet aan bij groot publiek. En waren echt oubollig.
De bewoners gingen vroeger naar de binnenstad, maar nu mobiliteit een ding is, doet men dit steeds minder. Er is veel eenzaamheid gesignaleerd, zeggen de buurtcoaches.
In Zandweerd bleken de mogelijkheden niet anders. Alhoewel deze wijk verschillende karakters heeft.
Er is daar zelfs geen buurtcentrum, ander dan een zaaltje in het zorghuis.
Wel verbinding tussen Zandweerd en Borgele
Want gelukkig rijdt er een bus tussen Borgele en Zandweerd. En in Borgele is het winkelcentrum. Dus men maakt nog wel eens de oversteek. Dat was mooi.
Als episch centrum kozen we voor Buurtcentrum De Schalm.
Daar zouden we veel Krasse Fratsen gaan uithalen en meer leven in de brouwerij creëren.
We stroopten onze mouwen op … dit zou weer een mooie klus worden. Maar we hadden een sterk team!
Op zoek naar Buurt-Talent
We openden De Fratsen-tafel in Buurthuis De Schalm. Onder het motto “Dromen vangen” kon iedereen met een idee voor de wijk aanschuiven. Eerst kwam er niemand. Maar na een tijdje dachten mensen toch … wat staat er eigenlijk op dat stoepbord. En wat ook helpt is gratis koffie met taart.
Mondjesmaat kwamen de mensen binnen. Zo kregen we stap-voor-stap een beetje inzicht in wat er wel/niet leefde. En iemand met een idee werd serieus genomen en we gingen direct dan samen dat idee uitwerken. Dat werden gelijk kleine projectjes. Bijvoorbeeld:
Idee: kennismaken met de nieuwe school
Met Gabriëlle Groothuis organiseerden we samen met de ideebrenger en de cultuurcoach op school een ‘kennis-maak project”. Leerlingen en wijkbewoners interviewden elkaar en maakten samen een buurtblad.
Dit buurtblad kreeg veel aandacht onder de ouders en grootouders van de kinderen.
Idee: een veiling van amateurkunst uit de wijk
Er was iemand die zei dat hij zoveel werk in de kelder had en dat hij dat eigenlijk wel wilde verkopen. Hij wist ook dat anderen hiermee zaten. Met hem organiseerde Marianne de Bakker (beeldend kunstenaar) een veilig met bekende Deventernaren als veilingmeesters. Er was veel belangstelling op de veiling. En veel kunstwerken gingen naar een nieuwe eigenaar.
Idee: kunnen we ook zelf een Buurtmuseum opzetten?
Deze veiling liet zien welk talent er in de buurt was. En Dick Achtereekte en Truus Branderhorst, zelf schilders, vonden dat dit talent wel meer aandacht mocht krijgen. En we richtten samen met hen het Buurtmuseum op. Iedere 12 weken was er een nieuwe expositie. Hiervoor gingen Dick en Truus de boer op om talent te scouten. Er exposeerden altijd meerdere kunstenaars tegelijk. Bij elke expositie-opening organiseerden we met de commissie een feestje. Het Fratsenkoor trad op of er werd iemand muzikaal in het zonnetje gezet en Dick interviewde de kunstenaar. Dit Buurtmuseum heeft bestaan van 2017 – 2023.
Toen overleed Dick, hij was de drijvende kracht. De ziel was eruit.
Idee: we willen graag zingen, maar wel een beetje hip
Er was een gestemde piano in het buurthuis. En dirigent Karel Tadema was graag bereid om het koor te leiden. Zo ontstond het Fratsenkoor.
Na onze projecttijd kreeg dit koor gezelschap van het shantizangers die hun eigen koor te ver weg vonden. Ze hadden hun eigen leiders: Tijme en Germaine en ze regelden zichzelf. . Dit koor heeft bestaan van 2017 – 2025. En heeft veel gezongen in de wijken van Deventer.
Idee: kunnen we hier ook échte schilderlessen organiseren?
Ja dat kan. We vonden Charles Michels (beeldend kunstenaar en tekendocent) bereid om een groepje te stichten. De Fratsen-schilderclub. De schilderclub was ieder jaar ook exposant in het Buurtmuseum. De club heeft bestaan tot 2020 tot corona kwam.
Krasse Frats – Levensliedjes
Alle contacten in de buurt kregen een extra verdieping door deze levensliedjes gebaseerd op het eigen verhaal van buurtbewoners. Dankzij het songwriters-collectief in Deventer werd dit project mogelijk.
Nieuwe liedjes werden gedeeld in het Krasse Frats-café. Het waren steeds bijeenkomsten met mooie impact. En door zo samen ’te reizen’ ontstond er echt een mooie band tussen mensen. De reis naar elke voorstelling was bijzonder.
Er zijn 17 bijzondere liedjes geschreven. Waarmee we drie voorstellingen maakten. Op plekken die voor senioren niet vanzelfsprekend zijn: Het Burgerweeshuis, De Deventer Schouwburg en Dok H2O in het Havenkwartier.
Wat positieve energie kan brengen:
Buurthuis met nieuw elan
En zo kwam er ook een andere energie op gang in buurtcentrum De Schalm. De beheerder was bereid om allerlei initiatieven te ondersteunen. Krasse Fratsen was een vaste vuller van de buurtkrant De Schalmei. Er kwam meer leven in de brouwerij. En een levendig buurtcentrum creëert ook een levendige omgeving. Het is echt een wisselwerking. Dat pleit ervoor om buurtcentra altijd leven in te blazen en daarin te ondersteunen. Ook al kost dat soms (veel) geld. Wel is het belangrijk dat er vernieuwende en creatieve invloeden in de commissie zijn. Ons idee: Het liefst zouden kunstenaars samen met wijkbewoners er de dienst moeten uitmaken.
Boter bij de vis – als je komt met een idee
Dit bleek ook een belangrijke succesfactor. Wijkbewoners die de stap naar jou zetten met een goed idee, die moet je direct serieus nemen en samen dat idee verkennen, beter maken en dan uitwerken én organiseren.
Dat geeft ook anderen de moed om ideeën in te brengen.
Initiatief bij de deelnemers, maar ondersteuning vanuit Fit-ART
Dick van het Buurtmuseum zei alsmaar: ik kan een heleboel zelf, maar ik heb wel nodig dat er iemand achter mij staat als achtervang en voor overleg. Met onze ondersteuning had hij de zekerheid dat het ook zeker ging lukken. En dat geldt voor alle initiatieven. Als ouderen zeker zijn van de zekerheid van back-up, dan kunnen ze en willen ze nog heel veel zelf oppakken.
De kracht van ontmoeting met inhoud én doen wat je zegt (verbaal en nonverbaal)
Mensen voelen direct of je betrokken bent of niet, of je interesse echt is. En dat je aan hun kant staat.
Belangrijk is ook de ontmoeting in wederkerigheid. Als mens en niet als functionaris. Ook van belang: je taal. Senioren zijn nog steeds gewoon mensen, die ook zo bejegend willen worden. Geen zorgtaal of bemoedering. Maar juist uitdaging en avontuur brengt hen in beweging. Soms met een zetje, maar goede voorbeelden doen goed werk.
Krasse Fratsen werd een feest!
Dankzij alle mooie mensen in Borgele-Platvoet en Zandweerd. Die uiteindelijk toch de drempel over kwamen. En dat nog steeds doen.
Foto’s en FILM
Het hele project is prachtig vastgelegd op foto en film door Isabelle Renata la Poutré. En ook verschenen in een boek. Isabellen maakte met Gabriëlle ook een film/documentaire over het proces. Daar zijn wij heel blij mee. Je kunt de film hieronder bekijken.
